Không phải hệ thống nào có pin cũng cấp điện cho toàn bộ ngôi nhà khi lưới điện mất. Khả năng dự phòng phụ thuộc vào loại inverter, công suất pin, cách đấu nối và các tải được chọn để duy trì. Hãy hỏi nhà cung cấp thiết bị nào sẽ hoạt động trong chế độ dự phòng và trong điều kiện nào.

Trước khi đầu tư, cần xác định mục tiêu chính: dùng điện buổi tối, dự phòng cho tải thiết yếu, hay quản lý mức tiêu thụ. Đề nghị nhà cung cấp trình bày sơ đồ hệ thống, công suất khả dụng, chế độ vận hành, yêu cầu bảo trì, điều kiện bảo hành và phương án an toàn.

Pin và inverter phải tương thích, được lắp đặt ở vị trí phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất và quy định địa phương. Người dùng không nên tự mở vỏ pin, đấu dây hoặc sửa bộ lưu trữ.

Lưu hồ sơ thiết bị, hướng dẫn vận hành và số liên hệ hỗ trợ. Khi có cảnh báo nhiệt độ, mùi bất thường hoặc hư hỏng, tránh tiếp cận và liên hệ đơn vị chuyên môn.

Tài liệu tham khảo: https://www.energy.gov/cmei/systems/homeowners-guide-solar

Hãy quan sát từ mặt đất hoặc vị trí an toàn. Để ý tấm pin bị xê dịch, mảnh vỡ, dây rủ xuống, nước xâm nhập gần thiết bị điện, hoặc cảnh báo mới trên inverter. Không chạm vào dây rơi, tấm pin nứt hay thiết bị bị ngập; giữ người khác tránh xa khu vực có thể nguy hiểm.

Chụp ảnh từ khoảng cách an toàn và ghi lại thời điểm xảy ra sự cố. Nếu hệ thống có dữ liệu giám sát, lưu lại cảnh báo và sản lượng trước/sau thời tiết để gửi cho đơn vị bảo trì.

Nếu phát hiện hư hại, liên hệ nhà cung cấp hoặc kỹ thuật viên đủ chuyên môn để đánh giá trước khi đưa hệ thống trở lại vận hành. Không tự lên mái, tháo tấm pin, hoặc đóng cắt thiết bị trong khu vực ẩm ướt.

Gia đình nên biết vị trí các công tắc ngắt do đơn vị lắp đặt hướng dẫn và lưu số liên hệ bảo trì. Việc ứng phó cần tuân theo hướng dẫn của thiết bị và quy trình an toàn tại địa phương.

Tài liệu tham khảo: https://www.energy.gov/cmei/femp/life-cycle-photovoltaic-systems-operate-and-maintain-existing-photovoltaic-system

Đơn vị khảo sát cần ghi nhận các vật cản như cây, bồn nước, mái phụ và công trình lân cận. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến vị trí lắp đặt hoặc sản lượng dự kiến. Hãy yêu cầu bản thiết kế cho thấy cách bố trí tấm pin, tuyến dây, vị trí inverter và thiết bị bảo vệ.

Mái cũng phải đáp ứng yêu cầu chịu tải và điều kiện môi trường tại địa phương. Đây là phần cần đánh giá chuyên môn, đặc biệt với mái cũ, mái có dấu hiệu thấm dột hoặc kết cấu đã từng sửa chữa.

Trước khi ký hợp đồng, nên hỏi nhà cung cấp: khảo sát kết cấu do ai thực hiện, bảo hành mái và hệ thống được phân định thế nào, thiết bị nào sẽ lắp trong nhà, và quy trình nghiệm thu ra sao. Lưu lại bản vẽ hoàn công để phục vụ sửa chữa hoặc nâng cấp sau này.

Không tự trèo lên mái để đo đạc hoặc kiểm tra kết cấu. Việc khảo sát nên được thực hiện bằng phương pháp và thiết bị phù hợp bởi người có chuyên môn.

Tài liệu tham khảo: https://www.energy.gov/cmei/systems/solar-photovoltaic-system-design-basics

Trước tiên, hãy ghi lại mã cảnh báo, thời điểm xuất hiện và ảnh chụp màn hình. Quan sát từ bên ngoài xem có dấu hiệu rõ ràng như thiết bị mất nguồn hiển thị, hư hỏng do thời tiết hoặc nước xâm nhập. Đừng tháo nắp thiết bị, chạm vào dây dẫn, hoặc liên tục bật tắt để thử khắc phục.

Một số cảnh báo có thể liên quan đến lưới điện, nhiệt độ, kết nối giám sát hoặc chính thiết bị. Chỉ mã lỗi và tài liệu của đúng model inverter mới giúp xác định bước xử lý phù hợp; cùng một biểu tượng có thể có ý nghĩa khác nhau giữa các nhà sản xuất.

Hãy liên hệ đơn vị lắp đặt hoặc bảo trì, gửi ảnh mã lỗi, model thiết bị và thông tin sản lượng gần đây. Nếu có mùi khét, tiếng nổ lách tách, khói, nước tràn hoặc dây hở, giữ khoảng cách và liên hệ thợ điện chuyên môn; nếu có cháy, gọi lực lượng cứu hỏa.

Không tự khởi động lại hệ thống khi chưa hiểu nguyên nhân. Hướng dẫn bảo trì của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ lưu ý rằng việc chỉ tắt rồi bật lại sau khi inverter liên tục ngắt có thể không xử lý được nguyên nhân gốc.

Tài liệu tham khảo: https://www.energy.gov/cmei/femp/life-cycle-photovoltaic-systems-operate-and-maintain-existing-photovoltaic-system

Để so sánh có ý nghĩa, hãy ghi nhận sản lượng cùng các thông tin liên quan như thời tiết, tình trạng mất điện lưới và thông báo từ inverter. So sánh những ngày có điều kiện gần giống nhau sẽ hữu ích hơn việc đối chiếu một ngày nhiều nắng với một ngày mưa.

Nếu ứng dụng hiển thị cảnh báo, hãy chụp lại màn hình và ghi rõ thời điểm xuất hiện. Kiểm tra xem hệ thống có mất kết nối Internet hay chỉ ngừng gửi dữ liệu; đôi khi dữ liệu giám sát bị gián đoạn không đồng nghĩa hệ thống đã ngừng phát điện.

Nếu sản lượng giảm kéo dài hoặc inverter báo lỗi lặp lại, liên hệ đơn vị bảo trì và cung cấp lịch sử dữ liệu. Không tự mở thiết bị hoặc thao tác với dây dẫn để xác định nguyên nhân.

Một nhật ký đơn giản gồm ngày, sản lượng, thời tiết và mã cảnh báo có thể giúp kỹ thuật viên đánh giá tình trạng nhanh hơn. Hãy lưu thông tin đăng nhập ứng dụng ở nơi an toàn và cập nhật khi thay đổi điện thoại hoặc người quản lý hệ thống.

Tài liệu tham khảo: https://www.energy.gov/cmei/femp/life-cycle-photovoltaic-systems-operate-and-maintain-existing-photovoltaic-system

Bóng cây thay đổi theo giờ và theo mùa. Một vị trí có nắng vào buổi sáng chưa chắc không bị che vào buổi chiều; cành cây phát triển hoặc công trình mới cũng có thể làm điều kiện thay đổi sau khi hệ thống đã lắp.

Trước khi lắp đặt, hãy yêu cầu đơn vị khảo sát đánh giá mái nhà và các vật cản trong những thời điểm khác nhau. Bản thiết kế nên giải thích cách bố trí các nhóm tấm pin và cách giảm tác động của bóng râm. Không nên tự kết luận hiệu quả hệ thống chỉ từ một bức ảnh mái nhà chụp vào một thời điểm.

Sau khi vận hành, hãy so sánh sản lượng theo nhiều ngày có điều kiện thời tiết tương tự. Nếu một nhóm tấm pin hoặc toàn hệ thống giảm sản lượng kéo dài, lưu lại thời điểm và dữ liệu giám sát để đơn vị kỹ thuật kiểm tra.

Lưu ý: Không leo lên mái để cắt tỉa cây hoặc kiểm tra tấm pin. Công việc trên mái cần được đánh giá về an toàn và giao cho người có chuyên môn.

Tài liệu tham khảo: https://www.energy.gov/cmei/systems/homeowners-guide-solar

Tấm pin quang điện tiếp nhận ánh sáng và tạo ra dòng điện một chiều (DC). Các tấm pin được kết nối thành chuỗi theo thiết kế của hệ thống. Dòng điện DC sau đó đi đến inverter. Thiết bị này chuyển đổi điện DC thành điện xoay chiều (AC), loại điện dùng cho phần lớn thiết bị gia đình.

Hệ thống còn có kết cấu đỡ, dây dẫn, thiết bị đóng cắt và bảo vệ, cùng các bộ phận đo đếm hoặc giám sát. Tùy cấu hình, điện có thể được ưu tiên cấp cho phụ tải trong nhà, lưu trữ trong pin hoặc trao đổi với lưới điện theo thỏa thuận đấu nối.

Các thành phần cần tương thích với nhau và được lựa chọn theo thiết kế công trình. Vì vậy, không nên chỉ so sánh hệ thống dựa trên công suất ghi trên tấm pin. Hãy yêu cầu đơn vị lắp đặt giải thích sơ đồ nguyên lý, vị trí inverter, thiết bị bảo vệ và cách theo dõi sản lượng.

Lưu ý an toàn: Dây DC có thể còn điện khi tấm pin nhận ánh sáng. Việc đấu nối, đo kiểm hoặc sửa chữa phải do người có chuyên môn thực hiện.

Tài liệu tham khảo: https://www.energy.gov/cmei/systems/solar-photovoltaic-technology-basics

Dây bị thả lỏng, cọ vào cạnh sắc hoặc xuống cấp do nắng nóng có thể dẫn đến hư hại cách điện, lỗi kết nối và giảm hiệu suất. Tài liệu hướng dẫn của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ nhấn mạnh việc hỗ trợ và bảo vệ dây DC trước các yếu tố môi trường. Xem hướng dẫn quản lý dây DC.

1. Chọn dây và đầu nối phù hợp với hệ thống

Dây, đầu nối và phụ kiện cần phù hợp với thiết kế, dòng điện, điện áp và điều kiện môi trường của hệ thống. Không nên ghép các đầu nối khác chủng loại chỉ vì chúng có thể cắm vừa nhau. Việc lựa chọn và lắp đầu nối nên do kỹ thuật viên có chuyên môn thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

2. Cố định dây chắc chắn

Dây cần được đỡ và cố định để tránh rung lắc, võng xuống mái hoặc bị gió làm dịch chuyển. Không nên để dây treo tự do bên dưới tấm pin. Khi cần thay thế dây buộc hoặc giá đỡ, hãy dùng phụ kiện phù hợp với môi trường ngoài trời và yêu cầu của nhà sản xuất.

3. Tránh cạnh sắc và bề mặt gây mài mòn

Dây cọ liên tục vào mép kim loại, mái tôn hoặc khung sắc cạnh có thể làm hỏng lớp cách điện. Nên kiểm tra các điểm dây đi qua khung, máng cáp và lỗ xuyên mái; sử dụng biện pháp bảo vệ phù hợp tại các vị trí có nguy cơ cọ xát.

4. Bảo vệ dây khỏi nắng, nước và nhiệt

Vật liệu ngoài trời cần phù hợp với mức tiếp xúc tia UV, nhiệt độ và độ ẩm tại nơi lắp đặt. Tuyến dây cũng cần tránh những vị trí dễ đọng nước, ngập nước hoặc tiếp xúc với nguồn nhiệt cao. Giải pháp cụ thể phải theo thiết kế công trình và tài liệu của nhà sản xuất.

5. Giữ đường dây gọn và dễ kiểm tra

Dây nên được đi theo tuyến rõ ràng, tránh bó thành cụm quá chặt hoặc đặt gần các khu vực có thể bị giẫm đạp, va đập hay vướng khi bảo trì mái. Cách đi dây gọn giúp việc kiểm tra và bảo dưỡng thuận tiện hơn.

6. Kiểm tra dấu hiệu xuống cấp

Trong các đợt bảo trì, kỹ thuật viên có thể kiểm tra lớp vỏ dây bị nứt, đổi màu, phồng, chảy; đầu nối lỏng; dây bị võng hoặc có dấu hiệu cọ xát. Nếu phát hiện bất thường, không tự chạm hoặc tháo dây. Hãy ngừng tiếp cận khu vực đó và liên hệ đơn vị chuyên môn.

7. Không tự thao tác trên mạch điện mặt trời đang hoạt động

Tấm pin có thể tiếp tục tạo ra điện khi có ánh sáng. Tắt inverter không đồng nghĩa mọi dây DC trên mái đã hết điện. Việc đo kiểm, tháo đầu nối, sửa chữa hoặc cô lập mạch cần được thực hiện bởi người có chuyên môn, theo quy trình và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Kết luận

Quản lý dây DC tốt giúp hệ thống điện mặt trời vận hành ổn định và hỗ trợ phát hiện sớm những nguy cơ hư hỏng. Chủ nhà nên quan sát từ vị trí an toàn và đặt lịch kiểm tra định kỳ với đơn vị chuyên môn; không tự leo mái hoặc thao tác trên dây dẫn.

Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung, không thay thế thiết kế, quy chuẩn địa phương hoặc hướng dẫn của nhà sản xuất. Hệ thống cần được lắp đặt và bảo trì bởi người có chuyên môn. Tham khảo thêm hướng dẫn an toàn cháy nổ cho hệ thống điện mặt trời của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ.

Người dân được bán tối đa 50% điện mặt trời mái nhà lên lưới

Người dân được bán tối đa 50% sản lượng điện mặt trời mái nhà tự dùng lên lưới quốc gia, và có thể cao hơn mức này đến cuối 2030 nếu khu vực còn khả năng tiếp nhận.

Ngày 26/6, Chính phủ ban hành Nghị định 243 sửa Nghị định 57, 58 về phát triển năng lượng tái tạo. Quy định có hiệu lực cùng ngày.

Theo nghị định, sản lượng điện dư của hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu được bán tối đa 50% theo thỏa thuận giữa bên mua và bán. Mức này cao hơn so với tỷ lệ 20% trước đây.

Tuy nhiên, từ nay đến cuối 2030, hai bên được thỏa thuận mua bán lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận, vận hành an toàn hệ thống.

Riêng các khu vực tại miền núi, biên giới, hải đảo chưa được cấp điện lưới, sản lượng điện dư từ hệ thống mái nhà tự sản, tự tiêu được mua bán không giới hạn tỷ lệ. Toàn bộ lượng điện phát lên lưới được thanh toán theo số liệu đo đếm tại công tơ. Khi các khu vực này có lưới điện quốc gia, tỷ lệ mua bán sẽ được áp dụng theo quy định chung.

Nghị định cũng mở rộng nhóm được bán điện dư gồm: hộ dân sử dụng nhà ở riêng lẻ, công trình công sở, các hệ thống đấu nối lưới điện hạ áp hoặc phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực.

EVN là đơn vị mua điện dư từ các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện. Giá mua được tính theo mức bình quân liền kề của thị trường điện, do cơ quan điều hành công bố.

Việc nới tỷ lệ mua bán điện mặt trời mái nhà tự dùng được đưa ra trong bối cảnh Chính phủ muốn thúc đẩy phát triển loại hình năng lượng này nhằm bổ sung nguồn cung tại chỗ, giảm áp lực đầu tư lưới và đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng.

Hiện cả nước có khoảng 103.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt hơn 9.500 MW. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, 50% tòa nhà công sở và nhà dân sẽ sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu.